Pytanie, jakie dokumenty są potrzebne do rozwodu bez orzekania o winie, kojarzy się – i jest w tym nieco racji – z urzędowymi formalnościami, często budzącymi wątpliwości stron. Warto przy tym pamiętać, że wymogi formalne i merytoryczne pism sądowych są ukształtowane nieco inaczej niż np. wymogi dla podań rozpatrywanych przez organy administracji publicznej. W każdym przypadku dobrym rozwiązaniem jest zorientowanie się w aktualnych przepisach i ich praktycznych konsekwencjach.
Spis treści:
Załączniki w sprawie o rozwiązanie małżeństwa „za porozumieniem stron”
Co należy zgromadzić?
Który sąd będzie wyrokował?
Co jeszcze trzeba będzie przygotować?
Zgoda czyni życie prostszym
Jakie dokumenty są potrzebne do uzyskania rozwodu bez orzekania o winie?
Pytając o to, jakie dokumenty są potrzebne do rozwodu bez orzekania o winie, zwróćmy najpierw uwagę na załączniki, które muszą być dołączone do pozwu. Tak samo jak w innych sprawach cywilnych i gospodarczych, to właśnie on jest pismem inicjującym postępowanie procesowe. Jego poprawne zredagowanie i dochowanie wymogów formalnych sprawia, że procedury sądowe biegną szybciej, a sprawa kończy się wcześniej.
Punktem wyjścia jest zredagowanie samego pozwu. Chodzi tu o jego merytoryczną treść, w tym wyraźne, jasne sformułowanie żądań (rozwiązania małżeństwa, zaniechania przez sąd orzekania co do tego, kto ponosi winę za rozkład pożycia itd.). Ważne jest też oznaczenie stron i wskazanie sądu, do którego kierujemy pozew. Trzeba także przedstawić argumenty i dowody wskazujące, że w związku nastąpił trwały i całkowity rozkład pożycia na każdej płaszczyźnie (duchowej, fizycznej i gospodarczej).
Zaniechanie orzekania o winie (do czego niezbędny jest zgodny wniosek stron) nie sprawia, że sąd może odstąpić od sprawdzenia, czy małżeństwo rzeczywiście się rozpadło. W tym aspekcie chodzi o obiektywną sytuację, czyli o fakty. Z tego względu konieczne jest przeprowadzenie dowodów, przynajmniej w minimalnym zakresie, którego wymaga k.p.c. (Kodeks postępowania cywilnego) dla spraw małżeńskich (przesłuchanie stron, zob. art. 431 i art. 442 k.p.c.).
Co trzeba przygotować przed wysyłką pisma do sądu?
Niezależnie od zakresu Twoich żądań i wniosków, przygotuj dwa egzemplarze pozwu dla sądu (pozew oraz jego odpis przeznaczony dla drugiej strony). Oprócz samego pozwu należy do niego dołączyć:
• oryginał i kserokopię aktualnego odpisu skróconego aktu małżeństwa;
• oryginały i kserokopie odpisów skróconych aktów urodzenia małoletnich dzieci wspólnych;
• dowód uiszczenia wymaganej przepisami opłaty sądowej;
• dokumentację kosztów utrzymania i wydatków niezbędnych na wychowanie dziecka oraz dochodów rodziny (pozwala to na określenie wysokości alimentów w myśl art. 58 § 1 i art. 135 k.r.o. – Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).
Dodajmy, że w praktyce odpis aktu małżeństwa jest aktualny, gdy nie minęło więcej niż trzy miesiące od dnia jego wystawienia. Odpis można uzyskać przy pomocy portalu rządowego (w formie dokumentu elektronicznego) albo w USC (Urzędzie Stanu Cywilnego) – listownie bądź osobiście, w formie papierowej. Dzięki wymogowi aktualności sąd nie ma wątpliwości, czy np. nie została wcześniej orzeczona separacja.
Warto pamiętać o ogólnej zasadzie wyrażonej w art. 126 § 1¹ k.p.c.: do każdego pisma procesowego (np. pozwu, zażalenia, apelacji) należy dołączyć załączniki, które są w nim wymienione. Zatem jeśli np. powołujesz się na wiadomości SMS jako dowód zdrady – dołącz ich wydruki do pozwu, a jeśli na nagrania dźwiękowe – dołącz nośnik z nimi, np. płytę CD. Załączniki powinny być dostarczone do sądu wraz z odpisami (kopiami) dla pozwanego (art. 128 § 1 k.p.c.).
Który sąd rozpozna sprawę?
Pozew i kolejne pisma należy kierować na adres sądu właściwego miejscowo. De lege lata (zgodnie z obowiązującym prawem) sprawy rozwodowe rozpatrują sądy okręgowe. Apelacje od ich wyroków trafiają do sądów apelacyjnych. O tym, który z 47 sądów okręgowych będzie miejscowo właściwy w konkretnym przypadku, decyduje art. 41 k.p.c.
Wskazuje on, że powództwo wytoczyć można wyłącznie przed sąd, w którego okręgu małżonkowie mieli swoje ostatnie wspólne miejsce zamieszkania, o ile przynajmniej jedno z nich w tym okręgu nadal mieszka lub ma tzw. miejsce zwykłego pobytu. Jeśli tej podstawy brakuje, właściwy będzie sąd miejsca zamieszkania pozwanego. W innych sytuacjach właściwy jest sąd miejsca zamieszkania małżonka-powoda.
Jakie jeszcze dokumenty są potrzebne do rozwodu bez orzekania o winie?
Odpowiadając na pytanie o to, jakie dokumenty są potrzebne do rozwodu bez orzekania o winie, poświęciliśmy już nieco uwagi wymogom dotyczącym niezbędnych załączników do pozwu. Istotne w praktyce są też inne szczegółowe kwestie, np. obowiązek dołączenia pełnomocnictwa (jego uwierzytelnionego odpisu) do pozwu, który wnosi za stronę pełnomocnik (art. 126 § 3 k.p.c.).
W sprawach rozwodowych niezbędne jest udzielenie pełnomocnictwa do prowadzenia konkretnej sprawy (pełnomocnictwa szczególnego, art. 426 k.p.c.). Dodać trzeba, że ustawy nie przewidują jednej, wiążącej w każdej sytuacji listy dokumentów, które pozwany lub powód ma obowiązek przedstawić sądowi, np. pod rygorem przegranej sprawy. Istotna jest zatem dokładna analiza stanu faktycznego pozwalająca na zwięzłe i przejrzyste zredagowanie pisma, połączona np. z pomocą profesjonalisty znającego specyfikę spraw małżeńskich i rodzinnych.
Mniej formalności, gdy żądania są zbieżne
Jeśli mąż i żona są zgodni zarówno co do samego faktu rozpadu małżeństwa, jak i co do tego, by sąd zaniechał orzekania o winie, odpada konieczność przeprowadzenia wielu dowodów (np. z dokumentów, których odpisy należy przecież przesłać do sądu). Sprawa jest jeszcze prostsza, gdy małżonkowie nie mają małoletnich dzieci (wówczas znika konieczność orzekania m.in. o władzy rodzicielskiej).
Gdy dzieci są, dobrym pomysłem jest przedstawienie pisemnego porozumienia co do wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywania kontaktów już po rozwodzie. Warto zredagować je – np. wraz z adwokatem – jeszcze na etapie przygotowywania pozwu. Jeśli nie zamierzasz wnosić o podział majątku w ramach postępowania rozwodowego, nie ma potrzeby dokumentowania jego składu.
Na zakończenie dodajmy, że do pozwu, w którym zawarto żądanie zaniechania orzekania o winie, nie musi być dołączone oświadczenie strony pozwanej, że akceptuje ten wniosek albo przyjmuje go do wiadomości. Zgoda może być wyrażona np. na pierwszej rozprawie albo w odpowiedzi na pozew. Ponadto zgoda – tak samo jak żądanie powoda z art. 57 § 2 k.r.o. – może być cofnięta, nawet przed sądem apelacyjnym. Dobrym pomysłem jest porozumienie się zawczasu i dokładne uzgodnienie stanowisk, np. co do podziału majątku oraz kwestii alimentów i kontaktów z dziećmi. Takie podejście pozwala uniknąć niepotrzebnego zamieszania i rozczarowań.
