Zaświadczenie od psychiatry do rozwodu to szczególny dokument, kojarzący się przede wszystkim z postępowaniem dowodowym. Nasuwa się tu na myśl ustalenie przez sąd, czy i z jakich powodów w małżeństwie doszło do rozkładu pożycia. Zaświadczenie, podobnie jak dokumentacja medyczna, może mieć także znaczenie dla ustalenia, kto ponosi winę za rozkład pożycia. Niezależnie od sytuacji z pewnością warto wiedzieć, co mówi prawo.
Spis treści:
Dokument wystawiony przez lekarza a proces o rozwiązanie małżeństwa
Medycyna a postępowanie sądowe
Jakie jeszcze kwestie warto wziąć pod uwagę?
Spójrzmy na przepisy
Co mówi Kodeks Etyki Lekarskiej?
Jaką rolę odgrywa zaświadczenie od psychiatry do rozwodu?
Moje doświadczenie jako adwokata zajmującego się prawem rodzinnym i małżeńskim wskazuje, że zaświadczenie od psychiatry do rozwodu (o stanie zdrowia psychicznego) może – tak jak inne dokumenty i podobne do nich środki dowodowe – pełnić kilka funkcji.
Medycyna a proces rozwodowy
Wspomniane zaświadczenie jest potrzebne przede wszystkim jako dowód określający stan zdrowia jednego z małżonków. Stan ten może mieć znaczenie dla ustalenia, jakie były przyczyny rozkładu pożycia (np. gdy romanse drugiej strony doprowadziły do rozwoju depresji bądź zaburzeń nerwicowych). Może okazać się także bardzo istotny dla stwierdzenia winy bądź jej braku po którejś ze stron (np. gdy rozpad związku został wywołany przez objawy psychotyczne, w tym urojenia, bądź przez zaburzenia ze sfery seksualnej).
W związku z tym szczególne znaczenie ma poprawne zredagowanie zaświadczenia przez lekarza. Dzięki temu diagnoza nie budzi wątpliwości. Dokładna analiza dowodów i ich ocena dokonana przez sąd w uzasadnieniu orzeczenia jest istotna np. wtedy, gdy konieczne okazuje się wniesienie apelacji.
Oprócz tego interesujące nas zaświadczenie, podobnie jak dokumentacja medyczna i inne środki dowodowe, może służyć do wykazania wyższych kosztów utrzymania w związku z ustaleniem wysokości alimentów. Dotyczy to zarówno dzieci, jak i alimentów na rzecz byłego małżonka na podstawie art. 60 k.r.o. Zgromadzenie wartościowych merytorycznie dowodów sprawia, że zasądzone świadczenia na rzecz osoby uprawnionej do alimentacji odpowiadają jej realnym potrzebom. Cenna będzie tu pomoc doświadczonego w występowaniu przed sądami prawnika.
Zwróć uwagę, że zaświadczenie może okazać się niezbędne do usprawiedliwienia nieobecności na rozprawie ze względu na pogorszenie stanu zdrowia strony bądź świadka (np. nasilenie objawów choroby psychicznej, zob. art. 214(1) k.p.c. dotyczący zaświadczeń wystawianych przez lekarzy sądowych).
Na co jeszcze powinieneś zwrócić uwagę, gdy chodzi o zaświadczenie od psychiatry do rozwodu?
Pisząc o roli zaświadczenia od psychiatry do rozwodu, warto zaznaczyć, że zgodnie z art. 441 k.p.c. celem postępowania dowodowego jest w pierwszym rzędzie ustalenie okoliczności, które dotyczą rozkładu pożycia, a także kwestii faktycznych dotyczących dzieci rozstających się małżonków.
Kilka słów o przepisach procesowych
Poszczególne dowody przeprowadzane są zgodnie z art. 235–309 k.p.c. oraz stanowiącymi uregulowania szczególne (lex specialis) art. 430–434 k.p.c.
Zgodnie z art. 245 k.p.c. zaświadczenie, jako dokument prywatny sporządzony na piśmie lub w formie elektronicznej, jest dowodem tego, że ten, kto go podpisał (tutaj: lekarz psychiatra), złożył oświadczenie w nim zawarte, czyli informacje o leczeniu i diagnozie.
Warto w tym miejscu dodać, że zaświadczeń lekarskich (podobnie jak innych dokumentów, nawet urzędowych) nie należy utożsamiać z opinią biegłego. Oprócz tego nie można traktować takiego dokumentu, nawet jeśli został wystawiony przez wybitnego specjalistę, jako zastępującego taką opinię. Sąd może jedynie dopuścić dowód z opinii biegłego przygotowanej na zlecenie organu władzy publicznej (np. sądu) w postępowaniu regulowanym ustawowo (np. w toku procesu karnego albo innego procesu cywilnego, art. 278(1) k.p.c.).
Dowód z opinii biegłego (np. specjalistów z OZSS) powinien zostać przeprowadzony w sytuacjach, w których potrzebne są wiadomości specjalne, zwłaszcza z zakresu psychiatrii, pedagogiki czy psychologii. Przygotowanie opinii – ustnie albo na piśmie – zleca sąd (art. 278 k.p.c.).
Podejmując się prowadzenia sprawy, zawsze zwracam uwagę moich klientów na różnicę między dokumentem prywatnym a opinią biegłego. Dzięki jasnej i zrozumiałej informacji można oszczędzić czas i wydatki na przygotowywanie opinii prywatnych, których przydatność w toku procesu okaże się niewielka. Dotyczy to spraw szczególnie istotnych, w tym dotyczących władzy rodzicielskiej i kontaktów z dziećmi po rozwodzie.
Co mówi Kodeks Etyki Lekarskiej?
Zwróć uwagę, że do kwestii treści interesującego nas dokumentu odnoszą się także unormowania dotyczące etyki zawodowej. W myśl art. 2 ust. 1 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty wykonywanie zawodu polega m.in. na wydawaniu „opinii i orzeczeń lekarskich”. Używane w unormowaniach KEL słowo „zaświadczenie” jest synonimem ustawowego określenia „orzeczenie”.
Zgodnie z art. 41 KEL wystawianie zaświadczeń lekarskich jest dopuszczalne jedynie w oparciu o odpowiednią dokumentację bądź aktualne badanie osoby, której zaświadczenie ma dotyczyć. „Aktualność” to tyle, co stan pacjenta tuż przed wystawieniem zaświadczenia. Dzięki temu nie ma wątpliwości co do ewentualnej zmiany stanu zdrowia w okresie między badaniem a wystawieniem dokumentu.
Stanowiąca podstawę zaświadczenia dokumentacja powinna być kompletna, merytorycznie poprawna i wystarczająca do przygotowania każdego z elementów tworzących zaświadczenie. Dokumentacja taka obejmuje zatem nie tylko historię choroby, lecz także wystawione już opinie, orzeczenia (nie tylko na potrzeby świadczeń z ZUS), skierowania, recepty itd.
Jak wskazuje art. 42 KEL, treść (zatem to, co z perspektywy procesowej najistotniejsze) zaświadczenia powinna odpowiadać kompetencjom i wiedzy wystawiającego je lekarza (zob. także art. 10 KEL). Powinny znaleźć się w nim rzetelne dane dotyczące stanu zdrowia pacjenta.
Jak widzisz, wartość merytoryczna zaświadczenia lekarskiego jako dowodu zależy przede wszystkim od dochowania należytej staranności przez tego, kto je redaguje i podpisuje. Kwestie czysto formalne mają znaczenie drugorzędne. Dobrą praktyką jest wskazanie w dokumencie, w jakim celu i dla kogo jest on wydawany (np. do przedłożenia w sądzie).
W każdej sprawie kluczem do sukcesu, w tym do jak najpełniejszej ochrony dobra dziecka, jest opracowanie racjonalnego planu działania, uwzględniającego dynamikę sytuacji faktycznej i możliwości, które daje prawo. Skorzystanie z pomocy obytego z realiami sal sądowych prawnika sprawia, że stworzenie takiego planu jest łatwiejsze.
