Odpowiedź na pytanie, jak napisać pozew o rozwód z winy męża, jest istotna, bowiem wyrok stanowi podsumowanie pożycia oraz moralną ocenę postępowania obojga małżonków. Przypisanie winy ma także znaczenie np. dla zakresu obowiązku alimentacyjnego z art. 60 k.r.o. Może też prowadzić do ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym (art. 43 § 2 k.r.o.).
Spis treści:
Przygotowanie pisma wszczynającego postępowanie
Co należy rozumieć, gdy mówimy o winie małżonka?
Wszechstronna analiza sytuacji
Wymogi formalne i meritum pisma
Jakie działania można uznać za winne rozpadowi małżeństwa?
Jakim językiem pisać uzasadnienie?
Powołanie świadków
Przygotowanie dowodów
Jak napisać pozew o rozwód z winy męża?
Pytanie o to, jak napisać pozew o rozwód, np. z winy męża alkoholika, pojawia się często podczas konsultacji prawnych. Uzależnienia i podobne patologiczne zachowania szkodzą całej rodzinie. Ogromny stres, obawa o przyszłość, a często także przemoc nie sprzyjają obmyślaniu długofalowej strategii. Wówczas cenne okazuje się wsparcie specjalistów, w tym prawnika, który pomoże w obronie praw małżonka i dzieci, zapewniając empatyczne podejście oraz reprezentację przed sądami i innymi instytucjami (np. komornikiem lub prokuratorem). Bardzo istotne jest poczucie bezpieczeństwa po stronie osoby korzystającej z pomocy prawnej, wzmocnione dzięki prawnym gwarancjom tajemnicy adwokackiej.
Co należy rozumieć, gdy mówimy o winie małżonka?
Warto wiedzieć, że choć art. 57 k.r.o. nie mówi o tym expressis verbis, to użyte w nim pojęcie winy należy rozumieć tak samo jak w prawie cywilnym (np. w odniesieniu do odpowiedzialności za czyny niedozwolone – art. 415 k.c.). Wina małżonka (umyślna lub nieumyślna) ma zatem aspekt obiektywny i subiektywny (por. np. wyr. SN z 5 grudnia 1997 r., I CKN 597/97).
Element obiektywny to naruszenie obowiązków małżeńskich wynikających wprost z ustawy albo z zasad współżycia społecznego (ogólnie aprobowanych zasad moralnych). Element subiektywny to tyle, co zarzucalność – naganna ocena zachowania małżonka. Przypisanie winy w procesie rozwodowym wymaga zatem stwierdzenia przez sąd, iż oba te aspekty wystąpiły łącznie. Brak elementu obiektywnego albo subiektywnego sprawia, że nie można mówić o winie (zob. np. wyr. SN z 13 listopada 1997 r., I CKN 306/97).
Analiza stanu prawnego i faktycznego
Przygotowując pozew, pamiętajmy, że oceniając wskazane przez nas dowody (np. z dokumentacji lekarskiej, protokołów policyjnych), sąd nie tylko bada powiązania przyczynowe (obiektywne, np. urojenia doprowadziły do agresywnych zachowań, wskutek czego żona z dziećmi musiała schronić się u krewnych). Przeprowadza także wielostronną analizę psychologiczną, wnioskując z zachowań i innych zdarzeń o wewnętrznych przeżyciach i aktach woli stron (zob. wyr. SN z 5 grudnia 1997 r., j.w.).
Sąd opiera się tu na zasadach logiki i doświadczeniu życiowym, posiłkując się opiniami biegłych. Zawsze wyjaśniam moim klientom, że sąd nie może traktować jakiegokolwiek dowodu – nawet opinii czy zeznań wybitnego specjalisty, np. psychiatry zajmującego się uzależnieniami – jako zwalniającego sędziów od własnej oceny dowodów. Nie bez powodu biegły sporządza opinię, a nie orzeczenie.
Niektórzy biegli mają tendencję do zawierania w swoich opiniach wywodów prawnych. Takie uwagi mogą mieć wartość merytoryczną, jednak nie wiążą one sądu – podobnie jak np. ferowane przez świadków oceny moralne. Co więcej, bazowanie głównie na nich przy wyrokowaniu może stać się podstawą apelacji. Miejmy też na uwadze, że dołączone do pozwu opinie specjalistyczne nie zastępują dowodu z opinii biegłego ani nie mają szczególnej wartości dowodowej.
Jak napisać pozew o rozwód z winy męża alkoholika?
By wiedzieć, jak napisać pozew o rozwód z winy męża alkoholika, trzeba zwrócić uwagę na aspekty formalne, wymagane od pism procesowych, w tym pozwów cywilnych (zob. art. 126 i 187 k.p.c. oraz nasze teksty). Z doświadczenia wiem jednak, że szczególnie istotne i wymagające najwięcej pracy jest meritum pisma.
Jakie działania można uznać za winne rozpadowi małżeństwa?
Najpierw ustalmy, czy korzystny byłby rozwód bez orzekania o winie. Zastanówmy się też – np. podczas konsultacji w kancelarii – jak przedstawia się sytuacja majątkowa naszej rodziny, zwłaszcza jakie są potrzeby dzieci. Konieczne będzie ustalenie składników majątku wspólnego i majątków osobistych, zbadanie zadłużenia (np. pożyczki pod zastaw na finansowanie nałogu).
Odnosząc się do winy, zaznaczmy, iż sama w sobie choroba i niektóre działania wywołane głodem alkoholowym bądź np. halucynozą alkoholową nie powinny być uznawane za zawinione przyczyny rozpadu związku. Wina pozwanego może jednak polegać na tym, że znajdując się pod wpływem alkoholu, bił żonę czy dzieci, znieważał powódkę, groził jej itp. (zob. np. wyr. SN z 6 maja 1998 r., II CKN 717/97). Takie zachowania nie były objawami choroby.
Zawinioną przyczyną rozkładu pożycia będzie zwykle samo doprowadzenie się do uzależnienia, lekkomyślne „działanie na przedpolu”. Za przypisaniem wyłącznej winy przemawia np. to, że mąż pod wpływem alkoholu staje się agresywny, obraża domowników, uspokaja go dopiero interwencja Policji (a zatem jest w stanie kontrolować swe zachowanie), nie interesuje się utrzymaniem dzieci, składniki wspólnego majątku wydatkuje na libacje (zob. np. wyr. SA w Katowicach z 8 maja 2018 r., V ACa 68/18).
Dla przypisania winy istotne jest także to, że uzależniony zwykle wprowadza się w stan odurzenia świadomie i w znacznej mierze dobrowolnie, zatem ma wpływ na wystąpienie lub nie negatywnych zachowań.
Jakim językiem pisać uzasadnienie?
Uzasadniając nasze żądania, np. co do eksmisji ze wspólnego mieszkania, piszmy w prosty, zrozumiały sposób. Skoncentrujmy się na faktach (np. co do leczenia odwykowego, interwencji Policji, długów, wypłat pieniędzy ze wspólnego konta, zachowań pozwanego, gdy jest pod wpływem alkoholu). Nie ma potrzeby stosowania języka właściwego ustawom, tym bardziej nie jest konieczne przytaczanie przepisów albo cytatów z orzecznictwa.
Powołanie świadków
Zastanówmy się, co mają do powiedzenia na temat poszczególnych zdarzeń (np. z okresu początków uzależnienia) osoby, które chcemy powołać na świadków. Skupmy się na świadkach bezpośrednich, dysponujących konkretnymi informacjami. Pamiętajmy, że w zasadzie nikt nie może odmówić zeznawania przed sądem. Wyjątki są wyraźnie określone w ustawie (art. 261 k.p.c.). Tym samym nie jest konieczne proszenie osób, które mają wiadomości w naszej sprawie, o zgodę na stawienie się w sądzie.
Przygotowanie dowodów
Odpowiednio wcześnie zgromadźmy niezbędne zapiski, listy i dokumenty albo zorientujmy się, gdzie się one znajdują. W pozwie można zwrócić się do sądu nie tylko o wezwanie do stawienia się na rozprawie wskazanych przez nas świadków i biegłych, lecz również o dokonanie oględzin lub zażądanie dowodów, które znajdują się np. w urzędach. Wówczas trzeba jednak uprawdopodobnić, że nie możemy ich uzyskać samodzielnie (art. 187 § 2 k.p.c.).
Można wnieść, by sąd polecił stronie pozwanej dostarczenie na rozprawę posiadanego przez nią dokumentu potrzebnego w postępowaniu dowodowym (ibidem). Dodajmy, że ustalenia prawomocnego wyroku karnego wiążą – co do popełnienia przestępstwa – sąd cywilny (art. 11 k.p.c.). W związku z tym, również o takich orzeczeniach i ich sentencjach (kto i za co był skazany) należy pamiętać, przygotowując pozew.
Stan faktyczny może być złożony, jednak pomoc adwokata mającego doświadczenie w prowadzeniu skomplikowanych spraw małżeńskich sprawi, że damy sobie radę na rozprawach, a prawomocny wyrok pomoże w zabezpieczeniu interesów rodziny.
