Może się wydawać, że pytanie, jak złożyć pozew o rozwód, dotyczy jedynie kilku formalności. Pamiętajmy jednak, że to właśnie prawidłowe i zgodne z przepisami k.p.c. dokonanie tej czynności jest niezbędne dla rozpoczęcia sprawy rozwodowej. Wniesienie pozwu to punkt wyjścia, po którym następuje doręczenie go pozwanemu i kolejne czynności.
Spis treści:
Co zrobić, by założyć sprawę o rozwiązanie małżeństwa?
Przydatna wiedza
Wzory to tylko pomoc
Opłata od pozwu
Gdzie trzeba złożyć pismo?
Właściwy sąd
Co załatwimy w Internecie?
Jak złożyć pozew o rozwód – z orzeczeniem o winie lub bez orzekania o winie – krok po kroku?
Wyjaśnienie krok po kroku, jak złożyć pozew o rozwód – czy to z orzeczeniem o winie, czy bez orzekania o niej – ma szczególne znaczenie praktyczne, zwłaszcza gdy małżonek działa bez pomocy profesjonalisty. Bywa, że także klienci kancelarii, zainteresowani np. poradą prawną, chcą się dowiedzieć, jak samodzielnie napisać pozew i gdzie należy go wysłać. Jako adwokat staram się wówczas w sposób zrozumiały opisać, co trzeba zrobić, by „założyć” sprawę rozwodową.
Informacja to podstawa sukcesu
Podobnie jak np. wniosek o podział majątku wspólnego, pozew rozwodowy trzeba przygotować na piśmie, wraz z dwoma odpisami (nie ma potrzeby notarialnego uwierzytelniania podpisu, jednak pamiętajmy, by każdą kopię własnoręcznie podpisać). Pozew możemy wysłać pocztą tradycyjną lub złożyć w biurze podawczym sądu.
Do pozwu trzeba dołączyć także odpis skrócony aktu małżeństwa (2 egzemplarze – oryginał oraz jego kserokopię). Pamiętaj, by odpis był aktualny, czyli nie starszy niż trzy miesiące od dnia wystawienia. Należy też dołączyć po dwa egzemplarze odpisów skróconych aktów urodzenia małoletnich dzieci (o ile z małżeństwa pochodzą dzieci będące jeszcze w tym wieku). Dołączając inne dokumenty, np. stanowiące dowody, pamiętajmy o dołączeniu również ich kopii.
Piszmy, lecz nie przepisujmy
Moje doświadczenie w reprezentacji przed sądami i organami administracji pokazuje, że wiele osób sądzi, iż pisma sądowe powinny – podobnie jak np. deklaracje podatkowe – być przygotowane na specjalnych formularzach lub z wykorzystaniem wzorów pism (np. z wydawnictw prawniczych).
W procesie rozwodowym, podobnie jak w większości spraw cywilnych, takiego wymogu nie ma. Przeciwnie – na stronach sądów, które udostępniają wzory pozwów rozwodowych, znajdziemy informację, by wzoru nie drukować i nie wypełniać, lecz pozew pisać samodzielnie. Można to zrobić na komputerze, maszynie do pisania lub ręcznie (czytelnie). Nie oznacza to całkowitej dowolności – k.p.c. reguluje dość szczegółowo, co powinno znajdować się w pismach i pozwach (art. 125 i n. oraz art. 187 i n. k.p.c.). W każdej sytuacji dobrym pomysłem jest skorzystanie z pomocy prawnika, który zadba zarówno o aspekty formalne, jak i merytoryczne pozwu czy np. apelacji albo zażalenia. Dzięki temu postępowanie przebiega sprawniej, a racje strony i ich prawne uzasadnienie są przedstawione rzeczowo.
Niezbędne wydatki
Pamiętajmy, że zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (u.k.s.c.), opłata od pozwu rozwodowego wynosi 600 zł. Można wpłacić ją w kasie sądu albo przelać na jego rachunek bankowy. Gdy postępowanie już się rozpocznie, sąd może wezwać stronę do wpłacenia zaliczki na przeprowadzenie wywiadu przez kuratora bądź sporządzenie opinii przez biegłego. Numer rachunku sądu znajdziesz na jego stronie internetowej (sądy okręgowe posługują się domeną so.gov.pl). Potwierdzenie wpłaty należy dołączyć do pozwu. W niektórych sądach można również skorzystać z wpłatomatu. I w tym przypadku potwierdzenie wpłaty trzeba dołączyć do pisma.
W razie orzeczenia rozwodu „za porozumieniem stron” sąd z urzędu zwróci połowę opłaty (300 zł). Nastąpi to po uprawomocnieniu się wyroku (art. 79 ust. 1 pkt 3 u.k.s.c.).
Jak i gdzie złożyć pozew o rozwód w świetle aktualnych regulacji?
Wiesz już, jak złożyć pozew o rozwód, więc teraz warto wskazać, gdzie można tego dokonać . Z pewnością dostrzegłeś, że k.p.c. nie przewiduje specjalnej procedury składania pozwu w zależności od tego, czy powód żąda rozwodu za porozumieniem stron, czy nie. Teraz zwróćmy uwagę na właściwość sądu i wyjaśnijmy, czy można złożyć pozew rozwodowy także online, czy tylko wysłać pocztą tradycyjną lub złożyć w biurze podawczym sądu.
Do którego sądu wysłać dokumenty?
W sprawach o rozwód właściwe są sądy okręgowe. Wynika to z faktu, że rozpatrują one w pierwszej instancji sprawy niemajątkowe oraz dochodzone z nimi łącznie roszczenia majątkowe (art. 17 k.p.c.). Sprawy o rozwód należą – podobnie jak np. dotyczące ochrony dóbr osobistych – do spraw o prawa niemajątkowe, stąd właściwość rzeczowa sądów okręgowych.
Właściwości miejscowej sądu okręgowego, np. SO w Warszawie, dotyczy art. 41 k.p.c. Zgodnie z nim, powództwo rozwodowe (tak jak inne powództwa ze stosunku małżeństwa) można wytoczyć wyłącznie przed sąd, w okręgu którego małżonkowie mieli swe ostatnie miejsce zamieszkania, pod warunkiem że przynajmniej jedno z nich ma jeszcze w tym okręgu miejsce zamieszkania albo zwykłego pobytu (chodzi tu o ciągłość zamieszkiwania lub pobytu od czasu wspólnego zamieszkiwania małżonków – zob. post. SA w Krakowie z 17 XII 2015 r., I Acz 2326/15).
Jeśli tej podstawy właściwości brak, wyłącznie właściwy będzie sąd miejsca zamieszkania pozwanego. Gdyby i tej podstawy brakło – właściwy będzie sąd okręgowy miejsca zamieszkania powoda (art. 41 k.p.c. in fine). Takie ukształtowanie właściwości miejscowej nie dotyczy spraw z zakresu relacji między dzieckiem a rodzicem albo przysposobionym i adoptowanym (zob. art. 42 k.p.c.).
Dodajmy, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest – jak wskazuje art. 25 k.c. – miejscowość, w której przebywa ona z zamiarem stałego pobytu. Pobyt czasowy, nawet dłuższy pobyt za granicą, nie jest tym samym co pobyt stały (post. SN z 15 XI 2017 r., I CO 77/17 – w sprawie, w której obie strony pracowały zarobkowo w Anglii).
Co załatwimy w sieci?
Aktualnie wniesienie pozwu online możliwe jest w elektronicznym postępowaniu upominawczym (portal e-sąd.gov.pl). Takie postępowanie dotyczy jedynie niektórych roszczeń pieniężnych. Tym samym wniesienie pozwu rozwodowego online, nawet z wykorzystaniem platformy e-PUAP, nie jest jeszcze możliwe (zob. post. SN z 29 III 2023 r., III CZ 427/22, w którym zaznaczono, że zasadą jest nadal składanie pism w tradycyjnej formie, czyli na piśmie z podpisem własnoręcznym). Informacje na stronach sądów wskazują, że nie dysponują one środkami technicznymi, które umożliwiałyby wnoszenie pism procesowych na adres do doręczeń elektronicznych danego sądu, o którym mowa w art. 125 § 5 k.p.c. Tym samym informatyzacja i cyfryzacja procedury cywilnej ma – przynajmniej na razie – bardzo ograniczony zakres.
