Termin na zgłoszenie nabycia spadku przez osoby najbliższe zaliczone do tzw. grupy „0” to sześć miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia stwierdzającego nabycie spadku. Konieczne jest złożenie formularza SD-Z2 przez każdego z uprawnionych. Przekroczenie terminu 6 miesięcy w zasadzie pozbawia zwolnienia.
Na co warto zwrócić uwagę?
Do tzw. zerowej grupy podatkowej należą mąż/żona, zstępni, wstępni spadkodawcy, jego pasierbowie, rodzeństwo oraz ojczym i macocha.
Zwolnienie przysługuje, gdy w ciągu 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia stwierdzającego nabycie spadku albo zarejestrowania notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia zostanie złożony formularz SD-Z2.
Przy darowiznach znaczenie ma odpowiednie udokumentowanie przekazania pieniędzy (przekaz pocztowy, dowód przelewu lub wpłaty na konto).
Przekroczenie 6-miesięcznego terminu skutkuje opodatkowaniem na ogólnych zasadach (dla najbliższej rodziny w I grupie).
Spis treści:
Spadek po najbliższej rodzinie a podatek – grupy podatkowe i grupa zerowa
Zgłoszenie nabycia spadku na formularzu SD-Z2 – zasady i wymogi
Termin na złożenie deklaracji SD-Z2 i sposób jego liczenia
Warunki całkowitego zwolnienia z podatku od spadków i darowizn
Konsekwencje niedotrzymania terminu zgłoszenia spadku do Urzędu Skarbowego
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Spadek po najbliższej rodzinie a podatek – grupy podatkowe i grupa zerowa
Zasadą jest, że obowiązek podatkowy ciąży na tym, kto nabył rzecz bądź prawo majątkowe (art. 5 u.p.s.d.).
Obowiązek podatkowy przy dziedziczeniu powstaje w momencie:
- uprawomocnienia się orzeczenia sądowego stwierdzającego nabycie spadku;
- zarejestrowania przez notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia;
- wydania europejskiego poświadczenia spadkowego (art. 6 ust. 1 pkt. 1 u.p.s.d.).
Grupa podatkowa | Kto do niej należy na podstawie art. 14 u.p.s.d.? | Wolna od podatku wartość nabytych od jednej osoby praw majątkowych i rzeczy |
Pierwsza (I) | małżonek, zstępni, wstępni, pasierb lub pasierbica, zięć, synowa, rodzeństwo, ojczym i macocha, teściowie | 36 120 zł |
Druga (II) | zstępni rodzeństwa, rodzeństwo ojca i matki, zstępni i małżonkowie pasierbów, małżonkowie rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonkowie rodzeństwa małżonków, małżonkowie innych zstępnych | 27 090 zł |
Trzecia (III) | pozostali spadkobiercy | 5733 zł |
Tzw. grupa „zero” ((art. 4a ust. 1 u.p.s.d.). | małżonek, zstępni (dzieci, wnuki itd.), wstępni (rodzice, dziadkowie itd.), pasierbowie, rodzeństwo, macocha i ojczym | Całkowite zwolnienie od podatku po zachowaniu warunków z art. 4a u.p.d.s. |
Podatkowi podlega nabycie praw majątkowych albo własności rzeczy przez osoby fizyczne (zatem nie np. przez fundację albo spółkę kapitałową).
Nabycie własności lub praw majątkowych, które wykonywane są poza Polską jest opodatkowane, o ile w momencie otwarcia spadku nabywca miał polskie obywatelstwo lub miejsce stałego pobytu na terytorium RP (art. 2 u.p.s.d.).
Nie jest opodatkowane m.in. nabycie własności ruchomości znajdujących się w Polsce lub praw majątkowych, które podlegają wykonaniu w RP jeśli w dacie nabycia ani spadkodawca, ani nabywca nie mieli polskiego obywatelstwa ani miejsca stałego pobytu na terenie Polski (art. 3 pkt 1 u.p.s.d.).
Podstawę opodatkowania stanowi tzw. czysta wartość czyli wartość praw majątkowych i rzeczy obliczona po potrąceniu długów i ciężarów (art. 7 ust. 1 u.p.s.d.).
Wartość nabytych praw i przedmiotów w zasadzie przyjmuje się w wysokości określonej w deklaracji przez nabywcę (o ile wartość ta odpowiada wartość rynkowej prawa albo rzeczy, art. 8 ust. 1 u.p.s.d.).
Stawki podatku określone są dokładnie w tabeli zawartej w art. 15 u.p.s.d.
Zgłoszenie nabycia spadku na formularzu SD-Z2 – zasady i wymogi
- Deklarację SD-Z2 można wydrukować bądź pobrać w urzędzie skarbowym, można także wypełnić ją on-line.
- Każdy ze spadkobierców składa własne zeznanie, podając swoje dane identyfikacyjne i aktualny adres zamieszkania.
- By właściwie wypełnić zgłoszenie przygotuj dane spadkodawcy (osoby, po której dziedziczy się), postanowienie sądu lub poświadczenie notarialne określające Twój udział w spadku, dokumenty poświadczające stosunek pokrewieństwa między Tobą a zmarłym.
- Konieczne jest też określenie, jakie prawa majątkowe lub rzeczy (np. nieruchomość) albo udziały w nich zostały nabyte i gdzie te rzeczy się znajdują lub gdzie wykonywane jest dane prawo majątkowe (należy podać adres).
- Dla poszczególnych rzeczy i przedmiotów trzeba określić także wartość rynkową (oszacowaną w przybliżeniu, na dzień powstania obowiązku podatkowego).
Deklarację możesz złożyć osobiście w US bądź przesłać pocztą (najlepiej zrobić to listem poleconym ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru). Możesz również posłużyć się rządowym systemem e-Deklaracje/ e-PUAP.
Termin na złożenie deklaracji SD-Z2 i sposób jego liczenia
- Termin złożenia deklaracji pozwalający na skorzystanie przez osoby z grupy „zerowej” z pełnego zwolnienia to sześć miesięcy.
- Termin z art. 4a to termin ustawowy, ani naczelnik US ani np. sąd administracyjny nie może go zmienić.
- Termin zaczyna biec wraz z uprawomocnieniem się postanowienia stwierdzającego nabycie spadku bądź od daty zarejestrowania poświadczenia notarialnego albo daty wydania europejskiego poświadczenia spadkowego.
Jeżeli dana osoba dowiaduje się o byciu spadkobiercą dopiero gdy minął termin z 4a, zwolnienie przysługuje, jeśli osoba ta zgłosi nabycie spadku w ciągu 6 miesięcy od dnia dowiedzenia się tym. Trzeba przy tym uprawdopodobnić fakt późniejszego dowiedzenia się o dziedziczeniu, np. ze względu na długi pobyt za granicą (art. 4a ust. 2 u.p.s.d.). Uprawdopodobnienie nie wymaga przedstawiania dowodów na takich samych zasadach co w postępowaniu podatkowym. Wymagania wobec podatnika są mniej rygorystyczne.
Warto pamiętać, że bieg terminu z art. 4a nie rozpoczyna się od dnia śmierci spadkodawcy ani od dnia złożenia oświadczenia o przyjęciu spadku, nawet przed sądem.
De lege lata możliwe jest przywrócenie terminu 6 miesięcy. Następuje to na wniosek podatnika, który powinien uprawdopodobnić, iż niezachowanie terminu nastąpiło bez jego winy (art. 4c u.p.s.d.).
Warunki całkowitego zwolnienia z podatku od spadków i darowizn
Konieczne jest spełnienie następujących przesłanek:
- Przynależność do tzw. grupy zerowej.
- Zgłoszenie nabycia spadku naczelnikowi urzędu skarbowego w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym prawomocne stało się orzeczenie stwierdzające nabycie spadku.
- Zachowanie terminu 6 miesięcy od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia lub wydania europejskiego poświadczenia spadkowego (można powiedzieć, że „wchodzą” one w miejsce stwierdzenia nabycia spadku przez sąd).
- W przypadku darowizny pieniędzy, do skorzystania ze zwolnienia może być konieczne udokumentowanie otrzymania środków dowodem przelewu na rachunek nabywcy w banku albo w SKOK bądź otrzymania przekazu pocztowego (art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d.).
Nie ma obowiązku zgłaszania nabycia gdy wartość majątku nabytego ostatnio (tu: spadku) doliczona do wartości majątku wcześniej nabytego od tej samej osoby w roku, w którym miało miejsce ostatnie nabycie i w okresie pięciu lat przed tym rokiem nie przekracza sumy 36 120 zł (art. 4a ust. 4 u.p.s.d.).
Konsekwencje niedotrzymania terminu zgłoszenia spadku do Urzędu Skarbowego
- W zasadzie niedochowanie terminu 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu przekreśla możliwość skorzystania z pełnego zwolnienia.
- Następuje w konsekwencji przejście na ogólne zasady i opodatkowanie wg, stawek dla I grupy podatkowej, ponad kwotę wolną.
- Stawki dla I grupy podatkowej dla kwoty nadwyżki wynoszą 3 % dla kwoty do 11 833 zł, 355 zł i 5 % od nadwyżki ponad 11 833 zł do 23 665 zł; 946 zł 60 gr. i 7 % od nadwyżki przekraczającej 23 665 zł (art. 15 ust. 1 u.p.s.d.).
- w razie spóźnionego zgłoszenia można uprawdopodobnić, że o spadkobraniu podatnik dowiedział się gdy już minęły terminy z art. 4a, możliwe jest także przywrócenie terminu.
- od odpowiedzialności karno-skarbowej chroni tzw. czynny żal czyli dobrowolne zawiadomienie o dopuszczaniu się wykroczenia bądź przestępstwa skarbowego (trzeba także dopełnić obowiązków podatnika, np. złożyć zeznanie i zapłacić podatek).
Zadaniem adwokata jest przeanalizowanie stanu faktycznego i prawnych konsekwencji naruszenia terminu na zgłoszenie lub braku realizacji innych wymogów formalnych.
Profesjonalista zapewni Ci także wsparcie merytoryczne i będzie działać jako Twój pełnomocnik w ramach postępowania przed organami skarbowymi. W razie potrzeby zaskarży ostateczną decyzję administracyjną dotyczącą podatku do WSA.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony u notariusza zwalnia z obowiązku złożenia SD-Z2?
Zgodnie z art. 18 ust. 1 u.p.s.d., notariusz jest płatnikiem podatku od darowizn i kilku innych czynności dokonanych w formie aktu notarialnego. Zwróć uwagę, że notariusz ani nie oblicza, ani nie pobiera podatku gdy chodzi o świadczenia powtarzające się (art. 18 ust. 3 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 u.p.s.d.).
Co zrobić, gdy o spadku dowiedziałem się po upływie 6 miesięcy od śmierci spadkodawcy?
Termin na skorzystanie ze zwolnienia przewidzianego w art. 4a to 6 miesięcy od dnia prawomocnego stwierdzenia nabycia spadku przez sąd. W razie uchybienia temu terminowi można wystąpić o jego przywrócenie.
Gdy dowiedziałeś się, że dziedziczysz po danej osobie po upływie tych 6 miesięcy, możesz skorzystać ze zwolnienia, o ile zgłosisz nabyty majątek naczelnikowi US w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o nabyciu go. Musisz także uprawdopodobnić to, że o nabyciu dowiedziałeś się później.
Czy każdy ze spadkobierców składa osobny formularz SD-Z2?
Obowiązek podatkowy w podatku spadkowym ma charakter indywidualny. Nie istnieje zbiorcza deklaracja (np. małżonków). Każdy uprawniony do zwolnienia musi złożyć deklarację we własnym imieniu.
Czy w przypadku dziedziczenia wyłącznie udziału w nieruchomości również trzeba składać zgłoszenie?
Opodatkowaniu podlega nabycie praw majątkowych, nie chodzi jedynie o własność rzeczy jako całości. Znaczenie ma tytuł nabycia (np. zapis, zasiedzenie, darowizna). Tym samym, należy złożyć druk SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od prawomocnego stwierdzenia nabycia spadku albo zarejestrowania poświadczenia dziedziczenia. W formularzu SD-Z2 trzeba podać wartość rynkową ułamkowego udziału w prawie, np. własności.
